Thơ Haiku Bằng Tiếng Nhật Qua Thơ Haiku, Mạo Hiểm Học Tiếng Nhật Qua Thơ Haiku

*


*

ĐỌC THƠ HAIKU NHẬT BẢN QUA LỐI VIẾT ROMAJI

posted Mar 9, 2010, 9:04 AM by Quốc-Anh vương < updated Apr 12, 2015, 9:40 AM by Chí-Thông Nguyễn>
*

 

 Mỗi bài thơ "haiku" (phát âm lối Hán Việt là "bài cú") của người Nhật bạn dạng là một đái vũ trụ thu gọn gàng trong vẻn vẹn 17 âm tiết. Trong cái hạn hẹp tối đa ấy, nhà thơ diễn tả cảm nghĩ của chính mình trước vạn vật thiên nhiên và mang đến người đọc thoáng thấy một hình ảnh trường tồn phát hiện qua 1 cảnh trí thông thường chóng phai mờ. Về điểm này thì ngoài ra mỗi bên thơ lớn, ngơi nghỉ phương trời nào cũng vậy, đều có đôi chút “tâm hồn haiku” – như lúc William Blake vẫn thấy cả vũ trụ trong một phân tử cát, cả thiên đường trong một đóa hoa dở hơi (“to see a world in a grain of sand, a heaven in a wild flower”) hoặc như là khi Đinh Hùng new chỉ chú ý vào đôi mắt lưu ly của Kỳ nữ giới mà đã “thấy cả trơn một vầng đông thuở trước, cả con đường sao mọc lúc ta đi”!

toàn bô 17 âm ngày tiết của một bài haiku được thu xếp thành 3 dòng thơ, thường thì với 5 âm máu cho dòng thứ nhất, 7 âm máu cho chiếc thứ hai, cùng 5 âm tiết cho chiếc thứ ba. Bố dòng thơ ấy không sẽ phải vần cùng với nhau và cũng không cần những dấu chấm câu.

Bạn đang xem: Thơ haiku bằng tiếng nhật

 

Thi bá Matsuo Basho thuộc nuốm kỷ XVII là tín đồ đã nâng thơ haiku lên hàng nghệ thuật và thẩm mỹ siêu đẳng, với cũng từ đó haiku trở buộc phải thể thơ thông dụng tốt nhất trong văn hoa Nhật Bản. Nghệ thuật siêu đẳng này gắt gao yên cầu nhà thơ phải biểu đạt rất nhiều, nhắc nhở tối nhiều trong một hình thức vắn tắt, cô ứ đọng nhất. Mỗi bài xích haiku phải gây ra một ấn tượng trọn vẹn bằng phương pháp đặt vào ở bên cạnh yếu tố vạn vật thiên nhiên một câu gợi ý về một mùa trong năm hoặc một cảm xúc mạnh. Bài xích thơ dưới đây của Basho dùng hai yếu tố vạn vật thiên nhiên (con đường vắng vẻ, thời gian xẩm về tối mùa thu) để triển khai bối cảnh cho một xúc cảm mạnh (sự quạnh vắng tột cùng): 

 

kono michi ya

yuku hito nashi ni

aki no kure

 

con con đường ấy

không tín đồ qua lại

trời xẩm buổi tối mùa thu

 

vị nhiều chữ Nhật bạn dạng ở dạng nhiều âm máu (thí dụ như danh từ bỏ shizukesa có nghĩa là sự thanh tịnh gồm 4 âm tiết), lúc bị ghép vào mô thức haiku tiết chế, nhiều lúc chỉ một nhị chữ thôi đã chiếm hết cả dòng thơ rồi. Cho nên cả bài xích haiku chỉ với vài bố nét chấm phá để gợi cảnh, gợi tình, trọn vẹn "ý tại ngôn ngoại."

 

ba thi nhân haiku số 1 trong văn học Nhật bạn dạng là Matsuo Basho (1644-1694), Yosa Buson (1716-1784), cùng Kobayashi Issa (1763-1827). Basho lừng lẫy nhất, hay được ví như một William Wordsworth, vì ông đã và đang suốt đời đi kiếm sự cảm thông với thiên nhiên. Thơ Basho phảng phất cốt biện pháp tiên của Lý Bạch với nhuộm mầu ly tao của Đỗ Phủ. Buson còn là một nhà danh họa; thơ ông khôn cùng đẹp nét, trữ tình, với nhậy cảm. Issa mồ côi bà bầu từ thuở thơ ấu và bị chị em ghẻ hắt hủi; từ thời điểm năm 14 tuổi đã tự lập và phân tích haiku. Thơ Issa bình thường và hay nhắc đến các sinh thứ nho nhỏ tuổi như chim sẻ, dế, bươm bướm với tương đối nhiều thân yêu quý trìu mến. 

 

Haiku là thơ vịnh thiên nhiên qua tư mùa xuân, hạ, thu, đông. Bọn họ hãy xem cha thi nhân nêu trên điểm nhấn cảnh trí thiên nhiên như thế nào qua những bài haiku khét tiếng của họ, được trích dẫn bằng romaji là lối viết giờ Nhật rất đơn giản phát âm, dành cho người quen với mẫu tự la-tinh, gồm toàn bộ cơ thể Việt chúng ta.

 

Ưu điểm của romaji là nó mang đến người đọc thấy rõ được các từ ngữ tượng thanh tương tự như sự liên kết các âm tựa như trong những dòng thơ. Trong nội dung bài viết này, các dòng gửi sang tiếng Việt cố gắng giữ câu chữ nguyên tác, mang dù nhiều lúc phải chuyển đổi thứ tự ý nghĩa các câu nhằm nghe cho thuận tai người Việt, và trọn vẹn không theo tế bào thức huyết chế của haiku.

 

bởi sự ngắn gọn buổi tối đa, thi nhân haiku ko thể thực hiện cú pháp phức tạp -- một lợi điểm cho những người chưa nhuần nhuyễn tiếng Nhật nhưng mà lại thích đọc thơ haiku như bạn dạng thân tôi. Trái thực, chỉ việc một kiến thức và kỹ năng căn phiên bản về cú pháp Nhật ngữ và một cuốn trường đoản cú điển Nhật cần sử dụng lối viết romaji dễ dàng tra cứu mục từ thu xếp theo đồ vật tự a, b, c (thí dụ như cuốn Kodansha’s Romanized Japanese-English Dictionary 666 trang xuất bản tại Tokyo năm 1993 cơ mà tôi sử dụng) là có thể thưởng thức thơ haiku. Bao gồm cuốn tự điển này đã giúp tôi "hiểu" ý nghĩa bài xích thơ của Basho viết về tiếng ve kêu (được trích dẫn đầu tiên dưới đây) trong số ấy có các danh từ bỏ shizukesa (sự thanh tịnh), iwa (tảng đá lớn), semi (ve sầu), koe (giọng), và hễ từ shimiru (thấm vào). Kiến thức cú pháp căn bản cho tôi biết rằng giới từ ni (trong) yêu cầu đứng sau danh từ vào một đoản ngữ cùng với giới từ nhập vai chủ động (prepositional phrase) –ngược hẳn với thói quen trong giờ đồng hồ Anh cùng tiếng Việt. Vày vậy đoản ngữ "trong tảng đá lớn" khi dịch sang trọng tiếng Nhật đang thành "tảng đá phệ trong" (iwa ni). Xin nói thêm, giới tự no (của) trong giờ đồng hồ Nhật được sử dụng như chữ "chi" trong giờ đồng hồ Tàu hoặc "sở hữu phương pháp -"s" trong tiếng Anh – semi no koe cho nên phải đọc là "thiền bỏ ra thanh" hoặc "the cicada"s voice."

 

Xin ban đầu bằng mùa hạ, khi nhưng mà Basho chỉ nghe thấy tiếng ve sầu vang vọng vào kẽ đá. Thi nhân ghi lại cảm hứng rất nhiều thiền tính ấy như sau :

 

shizukesa ya 

iwa ni shimi-iru

semi no koe

 

thanh tịnh và 

thấm vào non núi

tiếng ve ca

 

lúc vui tận hưởng đời, mấy ai thấy chết chóc đang chờ. Những bé ve sầu của Basho cũng như vậy -- chúng bao gồm biết đâu là cuộc sống thường ngày của chúng chuẩn bị tàn:

 

yagate shinu

keshiki wa mieru

semi no koe

 

ve sầu ca hát

chẳng mảy may tốt biết

chết đã sắp kề

 

Nhân sinh vô thường, tất cả khác chi đám mây trôi luôn thay hình đổi dạng, qua thi bút huyền diệu Issa:

 

oni khổng lồ nari

hotoke lớn naru ya

doyoo-gumo

 

đám mây trong thời gian ngày khổ ải

từ hình quỷ

chuyển lịch sự hình phật

 

Cỏ mùa hạ tốt tươi thiệt đấy, tuy thế Basho cũng thấy bên dưới lớp cỏ ấy là mồ chôn các ước mơ hiển hách của biết bao đấng trượng phu:

 

natsu - kusa ya

tsuwa-mono-domo ga

yume no ato

 

cỏ mùa hạ

đang chôn vùi

bao giấc mơ thắng lợi cố chinh nhân

 

 

Chỉ nhìn những trái ớt chín mọng bên trên cây, bên thơ kiêm danh họa Buson vẫn thấy cả một ngày thu đang làm lung linh thiên nhiên:

 

utsukushi ya

no-waki no ato no

toogarishi

 

đẹp biết bao

những trái ớt đỏ tươi

sau trận thu phong

 

bạn thường khi nghe tiếng dế rên rỉ tối thu thì có lẽ chỉ bi thiết thôi, nhưng thi sĩ Issa nhiều cảm vẫn vội nghĩ ngay đến ngày mình xuống mộ. Hãy nghe đơn vị thơ đơn độc đó căn dặn tín đồ bạn nhỏ tuổi nhoi đôi lời:

 

ware shinaba

haka-mori to nare

kirigirisu

 

này chú dế

hãy làm fan gác mộ

sau khi ta lìa đời

 

Bóng đêm dầy đặc, vài tia chớp, tiếng kêu xào xạc một bé chim đi kiếm mồi là mấy chấm phá kiệt xuất vẽ lên một tối thu độc thân đến rùng mình qua thần bút Basho:

 

inazuma ya

yami no kata yuku

goi no koe

 

vài tia chớp lập lòe

tiếng kêu bé vạc ăn uống đêm

bay vào cõi tối

 

Và ngày đông đã tới, với băng giá quanh đó trời cùng băng giá trong tâm thi nhân. Khi ấy Buson ao ước đi ở ẩn trong núi: 

 

fuyu-gomori

kokoro no oku no

yoshino yama

 

mùa đông ẩn dật

ngọn núi yoshino

chiếm trọn vai trung phong tư

 

Basho ít khi dừng cách giang hồ. Mặc dù vậy, ông ngao ngán trạng huống ốm đau khi chu du ngày đông qua hầu như vùng hẻo lánh:

 

tabi ni yande

yume wa kare-no o

kake-meguru

 

lữ hành trong bệnh hoạn

chờn vờn trơn ma

trên cánh đồng hoang

 

cùng rồi, sau chuỗi ngày mùa đông giá bán lạnh, mùa xuân đã trở lại. Vì chưng thiếu tình chủng loại tử tự tấm bé, Issa khôn xiết trìu mến phần lớn sinh đồ vật nho nhỏ của mùa xuân. Chắc hẳn rằng khi vỗ về tinh thần chú ếch miếng mai, thi nhân cũng tự an ủi bao gồm mình:

 

yase-gaeru

makeru mãng cầu issa

kore ni ari

 

chú ếch èo uột

đừng vứt cuộc nhé

issa đang an ủi chú đây

 

Mưa xuân khiến hoa cỏ giỏi tươi, nhưng lại phũ phàng thay, dưới làn mưa ấy cũng có một lá thư bị ai đó quăng đi để gió thổi vô rừng, như Issa triệu chứng kiến:

 

haru-same ya

yabu ni fukaruru

sute tegami

 

mưa xuân

lá thư bỏ bỏ

gió cuốn vô rừng

 

Xuân là mùa của hạnh phúc, của tái sinh, mà lại Buson thấy xuân cũng là mùa để tàn giáp sinh linh:

 

hi kururu ni

kiji utsu

haru no yama-be kana

 

hoàng hôn

tiếng phun chim trĩ vang dội

triền núi mùa xuân

 

Trong ánh xuân rực rỡ, Basho ước ao được tự do, không vướng lụy hồng trần, như bé sơn ca đang líu lo giữa thảm cỏ xanh:

 

hara-naka ya

mono nimo tsukazu

naku hibari

 

giữa bãi cỏ

sơn ca líu lo

tự do, chẳng ưu phiền

 

 

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

Yasuda, K. (1957). The Japanese haiku. Tokyo: Tuttle.

Xem thêm: Ảnh: chung kết giọng hát việt nhí 2013 : nguyễn quang anh đăng quang

Ueda, M. (1970). Matsuo Basho. Tokyo: Kodansha.

Miura, Y. (1991). Classic haiku. Tokyo: Tuttle.

Vance, T. (1993). Kodansha’s romanized Japanese-English dictionary. Tokyo: Kodansha.

CUỘC THI SÁNG TÁC THƠ HAIKU NHẬT - VIỆT LẦN 4 (NĂM 2013)
*

Giải thưởng cuộc thi dự kiến gồm:

1 giải nhất, 1 giải nhì, 10 giải khuyến khích

cho mỗi thể loại ngôn ngữ (tiếng Việt, giờ đồng hồ Nhật).

GIẢI NHẤT (Mỗi thể một số loại tiếng Việt, giờ đồng hồ Nhật): 1 phiếu ăn uống tại nhà hàng quán ăn Tokyo Town, trị giá 2.000.000 (2 triệu đồng)

TÀI TRỢ CÁC GIẢI THƯỞ
NG:

NHÀ HÀNG TOKYO TOWN, AJINOMOTO, KOKUYO, LIHIT LAB


Tổ chức: Tổng Lãnh sự quán Nhật bạn dạng tại thành phố hồ chí minh Đồng tổ chức: Báo Tuổi trẻ em trường Đại học công nghệ Xã hội cùng Nhân văn tp.hồ chí minh Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tp hcm Ban giám khảo: (1) hội đồng giám khảo tiếng Việt PGS.TS Đoàn Lê Giang – Trưởng Khoa Văn học tập và ngôn ngữ Trường Đại học kỹ thuật Xã hội và Nhân văn tp hcm (Trưởng Ban Giám khảo) PGS.TS Nguyễn Tiến Lực – Trưởng cỗ môn Nhật phiên bản học ngôi trường Đại học công nghệ Xã hội và Nhân văn tp hcm Th

THAM KHẢO

Thơ haiku là thể thơ ngắn độc đáo của Nhật bạn dạng (gồm 17 âm tiết 5 – 7 – 5, ngắt nhịp thành 3 câu) có lịch sử vẻ vang hơn 400 năm và trở nên tân tiến mạnh vào nửa đầu thời kỳ Edo (1603 – 1868) khi bên thơ tên tuổi Matsuo Basho của Nhật sáng tác những bài thơ mô tả thiên nhiên và thế giới xung quanh trong chuyến du hành khắp đất nước Nhật Bản. Thơ haiku truyền thống bắt buộc phải thực hiện “kigo – quý ngữ” (dấu hiệu cho thấy bài thơ đang miêu tả mùa nào), đọng lại cho người đọc xúc cảm hay suy bốn sâu sắc. Bạn mới bước đầu làm thơ haiku không tốt nhất thiết buộc phải tuân thủ cứng rắn các cơ chế của haiku, mà biểu đạt những gì tự cảm giác và từng trải từ quả đât xung quanh bởi lối diễn tả đầy trí tuệ sáng tạo của ngôn từ. Thơ haiku thời nay đã vượt qua biên giới, được nhiều non sông như Mỹ, Châu Phi, Trung Quốc…sáng tác bởi chính ngôn ngữ bản địa cho biết thêm “Văn hoá haiku” đang được lưu truyền rộng rãi.

古池や 蛙飛び込む 水の音 (松尾芭蕉)

furu ike ya kawazu tobikomu mizu no ô tô (Matsuo Basho)

Ao cũ nhỏ ếch nhẩy vào Vang giờ đồng hồ nước xao. (Nhật Chiêu dịch)

Tại Việt Nam, bạn biết và ái mộ thơ haiku ngày càng gia tăng. Từ thời điểm năm 2007, năm 2009 và năm 2011, thơ haiku được tổ chức triển khai tại nước ta theo thông lệ hai năm tổ chức một lần nhằm tạo sân đùa thể nghiệm chế tác thơ haiku cho giới yêu thương thích văn hóa truyền thống – văn học tập Nhật Bản. Số lượng người tham dự cuộc thi thơ haiku trên ep.edu.vn mỗi năm mỗi tăng cho thấy thơ haiku đang có sức hút mạnh khỏe tại Việt Nam. Đặc biệt năm nay, cuộc thi sáng tác thơ haiku Nhật – Việt lần sản phẩm công nghệ 4 được tổ chức triển khai cũng nhằm hưởng ứng sự kiện Năm hữu hảo Nhật – Việt đáng nhớ 40 năm tùy chỉnh quan hệ nước ngoài giao giữa Nhật bạn dạng và Việt Nam.

Tham khảo công dụng cuộc thi chế tác thơ haiku Nhật - Việt của các năm trước


quán quân thơ haiku giờ Việt 2011 quả mướp dài nhỏ ong vụt mang đến Đâu fan tình xưa? (Tôn Thất Thọ, TP.HCM)
giải nhất thơ haiku giờ đồng hồ Nhật 2011 種を巻く tane wo maku 子供の夢に kodomo no yume ni 幸あれと sachi are khổng lồ (Mạnh Thị Lệ Chinh, Hà Nội)
giải quán quân thơ haiku giờ đồng hồ Việt 2009 Xó chợ cái lon trống phân tử mưa mồ côi (Nguyễn Thánh ngã - Lâm Đồng) quán quân thơ haiku tiếng Nhật 2009 梅の花 ume no hana 微笑み始め hohoemi hajime 春の風 haru no kaze (Đào Thị hồ nước Phương,TP.HCM)
Giải nhì thơ haiku giờ Việt trong năm 2007 (Không bao gồm giải nhất) bé cá thở Bọt bong bóng vỡ Mưa phùn (Nguyễn nuốm Thọ - Đà Nẵng) quán quân thơ haiku giờ đồng hồ Nhật 2007 春巡り haru meguri 過ぎし日想う sugishi hi omou 窓の外 mado no soto (Trần Hồng Thục Trang,TP.HCM)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

x

Welcome Back!

Login to your account below

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.